Fara í efni

Kórónaveiran/COVID-19 og dýr

Matvælastofnun berast ýmsar fyrirspurnir varðandi kórónaveiruna (SARS-CoV-2) sem veldur sjúkdómnum COVID-19 og dýr. Hér að neðan er listi yfir helstu spurningar og svör við þeim. Stofnunin bendir jafnframt á vefinn covid.is

Geta húsdýr eða gæludýr veikst af COVID-19?

Talið er að veiran sé upprunnin í dýrum, en er nú aðlöguð að mönnum og er fyrst og fremst lýðheilsuvandamál. Ekki hefur verið sýnt fram á smit frá húsdýrum eða gæludýrum til manna eða annarra dýra.

Í tveimur tilfellum hefur veiran greinst í sýnum sem tekin voru úr hundum sýktra einstaklinga, en hundarnir sjálfir voru aldrei veikir. Einnig hefur kórónaveiran nýlega greinst í sýnum úr ketti sýkts einstaklings. Kötturinn var með sjúkdómseinkenni frá öndunarfærum og meltingu en ekki hefur verið staðfest að þau hafi verið vegna veirunnar. Engar vísbendingar eru um að þessi dýr hafi borið smit í fólk né önnur dýr.

En ávallt skal gæta fyllsta hreinlætis í umgengni við dýr og forðast að kyssa þau eða að láta þau sleikja andlit fólks. Það er góð venja að þvo hendur eftir snertingu við dýr, sérstaklega áður en matvæla er neytt. Einnig er góð regla að þvo hendur fyrir og eftir að matur fyrir gæludýr er framreiddur.

Ætti fólk með COVID-19 að forðast snertingu við dýr?

Einstaklingar sem eru í sóttkví og einangrun ættu að takmarka snertingu sína við matvælaframleiðandi dýr og gæti fyllsta hreinlætis í umgengni við öll dýr. Mælt er með að fólk þvoi hendur fyrir og eftir snertingu við dýr, sérstaklega áður en matvæla er neytt. Einnig er góð regla að þvo hendur fyrir og eftir að matur fyrir gæludýr er framreiddur. Sýktur einstaklingur ætti að forðast að kyssa gæludýr og almennt ætti að forðast að leyfa hundum eða köttum að sleikja andlit eða hendur sýktra einstaklinga.

Mega einstaklingar sem eru í sóttkví eða einangrun vegna COVID-19 vera í snertingu við gæludýrin sín?

Það er engin ástæða fyrir fólk að vera ekki með gæludýrunum sínum og þau geta veitt mikilvægan andlegan stuðning við erfiðar aðstæður. Að þvo hendur eftir snertingu við dýr er góð venja, sérstaklega áður en matvæla er neytt og almennt ætti að forðast að leyfa hundum að sleikja andlit fólks og hendur. Það er í lagi að fara út með hundinn að því gefnu að leiðbeiningum um sóttkví og einangrun sé fylgt. 

Get ég gætt dýra einhvers sem er í sóttkví eða einangrun?

Já, þú getur gætt gæludýra einstaklinga sem eru í sóttkví eða einangrun vegna COVID-19 en þú þarft að gæta fyllsta hreinlætis. Forðast skal að kyssa gæludýr, láta þau sleikja andlit eða hendur og ávallt skal þvo hendur eftir snertingu við dýrin, og sérstaklega er það mikilvægt áður en matvæla er neytt.

Mælt er með að dýrum sem búa inni á heimili með fólki sem er í einangrun eða sóttkví sé haldið frá öðrum dýrum, í samræmi við þær reglur sem gilda um fólkið sjálft.

Getur dýr borið kórónaveiruna frá einum einstaklingi til annars án þess að smitast sjálft?

Þetta er talin vera fræðileg smitleið en ekki þýðingarmikil. Veiran smitast fyrst og fremst milli fólks. Ekki er þó útilokað að dýr geti borið veirur í feldi, húð og slímhúð í nokkurn tíma eftir snertingu við smitandi mann, en ekki hefur verið sýnt fram á að gæludýr eða húsdýr eigi þátt í að smita fólk. Það er þó alltaf mælt með að fólk þvoi hendur eftir snertingu við dýr, sérstaklega áður en matvæla er neytt. Einnig er góð regla að þvo hendur fyrir og eftir að matur fyrir gæludýr er framreiddur.

Í tveimur tilfellum hefur veiran greinst í sýnum sem tekin voru úr hundum sýktra einstaklinga, en hundarnir sjálfir voru aldrei veikir. Einnig hefur kórónaveiran greinst í sýnum úr ketti sýkts einstaklings. Kötturinn var með sjúkdómseinkenni frá öndunarfærum og meltingu en ekki hefur verið staðfest að þau hafi verið vegna veirunnar. Engar vísbendingar eru um að þessi dýr hafi borið smit í fólk eða önnur dýr.

Ætti að gera sérstakar varúðarráðstafanir til að koma í veg fyrir að kórónaveiran berist í hjálpar- og leitarhunda?

Engar vísbendingar eru um að hundar geti borið smit í fólk umfram aðra snertifleti sem smitaðir einstaklingar hafa komið við. Þess vegna eru engar forsendur til að mæla með sérstökum smitvarnaráðstöfunum fyrir hjálparhunda eða leitarhunda.

Get ég farið með dýrið mitt á dýralæknastofu?

Allir sem eru frískir og ekki í sóttkví geta farið með dýr til dýralæknis, nema hann gefi fyrirmæli um annað. Fólk ætti þó í öllum tilfellum að bóka tíma fyrirfram og sumir dýralæknar vilja að viðskiptavinir hringi á undan sér.

Fólk sem er í einangrun eða sóttkví má ekki fara með dýr til dýralæknis. Það þarf því að afpanta tíma ef ekki er mjög brýn þörf fyrir dýralæknisþjónustu, eða fá einhvern annan til að fara með dýrið fyrir sig.

Biðstofur ætti að skipuleggja þannig að einstaklingar geti verið í a.m.k. tveggja metra fjarlægð frá hver öðrum. Flestir dýralæknar hafa gefið út reglur fyrir sínar stofur sem ber að fylgja. Oftast er mælst til þess að viðskiptavinir þvoi og spritti hendur fyrir og eftir heimsókn, að einungis einn fylgi dýrinu inn eða jafnvel að starfsfólk taki við dýrinu og eigendur bíði fyrir utan. Fólk er hvatt til að kynna sér reglurnar á heimasíðu eða fésbókarsíðu dýralæknastofunnar. Ef eitthvað er óljóst er best að hringja á undan sér, jafnvel er hægt að leysa vandamálið í gegnum síma.

Get ég fengið dýralækni til að koma og sinna skepnunum mínum?

Já. Mikilvægt er að huga ávallt vel að heilsu og velferð dýra en bæði dýraeigendur og dýralæknar þurfa að gæta ýtrustu smitvarna til að verja sig og aðra. Bændur hafa þýðingarmiklu hlutverki að gegna við að tryggja fæðuöryggi þjóðarinnar og mikilvægt er að dýralæknar smitist ekki til að hægt sé að halda uppi dýralæknaþjónustu í landinu. Heimsókn skal skipuleggja þannig að einstaklingar geti verið í a.m.k. tveggja metra fjarlægð frá hver öðrum, ef nokkur kostur er. Flestir dýralæknar hafa sett verklag um afhendingu lyfja og rekstrarvara, til að minnka smithættu. Dýraeigendur eru hvattir til þess að kynna sér þetta á heimasíðum og fésbókarsíðum dýralækna eða í gegnum síma.

Ættu hunda- og kattahótel, sýningar, keppnir og aðrir staðir þar sem dýr safnast saman að gera sérstakar varúðarráðstafanir?

Ekki er nauðsynlegt að tryggja fjarlægð milli dýra en á Íslandi er í gildi samkomubann sem gildir fyrir viðburði þar sem fleiri en 20 manns koma saman. Við öll minni mannamót þarf auk þess að tryggja að fjarlægð milli manna sé að minnsta kosti tveir metrar og að aðgengi að handþvotti og handspritti sé gott.

Mælt er með að dýrum sem búa inni á heimili með fólki sem er í einangrun eða sóttkví sé haldið frá öðrum dýrum, í samræmi við þær reglur sem gilda um fólkið sjálft.

Geta villt dýr á Íslandi verið með COVID-19?

Nei, viðkomandi veira er upprunnin í Kína. Hún hefur ekki fundist í villtum dýrum á Íslandi. Sem stendur er ekkert sem bendir til þess að menn geti smitað villt dýr eða húsdýr.

Ætti fólk sem hefur verið erlendis að takmarka snertingu við dýr þegar það snýr aftur heim?

Einstaklingar með búsetu á Íslandi sem hafa verið erlendis á undangengnum 14 dögum þurfa að fara í sóttkví. Fólk sem er með matvælaframleiðandi dýr á heimili eða í nálægð við heimili, ætti að takmarka snertingu við þau meðan á sóttkví eða einangrun stendur. Jafnframt er minnt á þá almennu reglu að einstaklingur sem hefur verið í snertingu við húsdýr erlendis ætti ekki að umgangast matvælaframleiðandi dýr á Íslandi fyrr en að 48 klukkustundum liðnum.

Ítarefni

Uppfært 05.03.20 kl. 12:04
Uppfært 09.03.20 kl. 17:36
Uppfært 10.03.20 kl. 14:13
Uppfært 15.03.20 kl. 15:54
Uppfært 20.03.20 kl. 18:11
Uppfært 31.03.20 kl. 13:04

Matvælastofnun berast ýmsar fyrirspurnir varðandi kórónaveiruna (SARS-CoV-2) sem veldur sjúkdómnum COVID-19 og dýr. Hér að neðan er listi yfir helstu spurningar og svör við þeim. Stofnunin bendir jafnframt á vefinn covid.is

Geta húsdýr eða gæludýr veikst af COVID-19?

Talið er að veiran sé upprunnin í dýrum, en er nú aðlöguð að mönnum og er fyrst og fremst lýðheilsuvandamál. Ekki hefur verið sýnt fram á smit frá húsdýrum eða gæludýrum til manna eða annarra dýra.

Í tveimur tilfellum hefur veiran greinst í sýnum sem tekin voru úr hundum sýktra einstaklinga, en hundarnir sjálfir voru aldrei veikir. Einnig hefur kórónaveiran nýlega greinst í sýnum úr ketti sýkts einstaklings. Kötturinn var með sjúkdómseinkenni frá öndunarfærum og meltingu en ekki hefur verið staðfest að þau hafi verið vegna veirunnar. Engar vísbendingar eru um að þessi dýr hafi borið smit í fólk né önnur dýr.

En ávallt skal gæta fyllsta hreinlætis í umgengni við dýr og forðast að kyssa þau eða að láta þau sleikja andlit fólks. Það er góð venja að þvo hendur eftir snertingu við dýr, sérstaklega áður en matvæla er neytt. Einnig er góð regla að þvo hendur fyrir og eftir að matur fyrir gæludýr er framreiddur.

Ætti fólk með COVID-19 að forðast snertingu við dýr?

Einstaklingar sem eru í sóttkví og einangrun ættu að takmarka snertingu sína við matvælaframleiðandi dýr og gæti fyllsta hreinlætis í umgengni við öll dýr. Mælt er með að fólk þvoi hendur fyrir og eftir snertingu við dýr, sérstaklega áður en matvæla er neytt. Einnig er góð regla að þvo hendur fyrir og eftir að matur fyrir gæludýr er framreiddur. Sýktur einstaklingur ætti að forðast að kyssa gæludýr og almennt ætti að forðast að leyfa hundum eða köttum að sleikja andlit eða hendur sýktra einstaklinga.

Mega einstaklingar sem eru í sóttkví eða einangrun vegna COVID-19 vera í snertingu við gæludýrin sín?

Það er engin ástæða fyrir fólk að vera ekki með gæludýrunum sínum og þau geta veitt mikilvægan andlegan stuðning við erfiðar aðstæður. Að þvo hendur eftir snertingu við dýr er góð venja, sérstaklega áður en matvæla er neytt og almennt ætti að forðast að leyfa hundum að sleikja andlit fólks og hendur. Það er í lagi að fara út með hundinn að því gefnu að leiðbeiningum um sóttkví og einangrun sé fylgt.

Get ég gætt dýra einhvers sem er í sóttkví eða einangrun?

Já, þú getur gætt gæludýra einstaklinga sem eru í sóttkví eða einangrun vegna COVID-19 en þú þarft að gæta fyllsta hreinlætis. Forðast skal að kyssa gæludýr, láta þau sleikja andlit eða hendur og ávallt skal þvo hendur eftir snertingu við dýrin, og sérstaklega er það mikilvægt áður en matvæla er neytt.

Mælt er með að dýrum sem búa inni á heimili með fólki sem er í einangrun eða sóttkví sé haldið frá öðrum dýrum, í samræmi við þær reglur sem gilda um fólkið sjálft.

Getur dýr borið kórónaveiruna frá einum einstaklingi til annars án þess að smitast sjálft?

Þetta er talin vera fræðileg smitleið en ekki þýðingarmikil. Veiran smitast fyrst og fremst milli fólks. Ekki er þó útilokað að dýr geti borið veirur í feldi, húð og slímhúð í nokkurn tíma eftir snertingu við smitandi mann, en ekki hefur verið sýnt fram á að gæludýr eða húsdýr eigi þátt í að smita fólk. Það er þó alltaf mælt með að fólk þvoi hendur eftir snertingu við dýr, sérstaklega áður en matvæla er neytt. Einnig er góð regla að þvo hendur fyrir og eftir að matur fyrir gæludýr er framreiddur.

Í tveimur tilfellum hefur veiran greinst í sýnum sem tekin voru úr hundum sýktra einstaklinga, en hundarnir sjálfir voru aldrei veikir. Einnig hefur kórónaveiran greinst í sýnum úr ketti sýkts einstaklings. Kötturinn var með sjúkdómseinkenni frá öndunarfærum og meltingu en ekki hefur verið staðfest að þau hafi verið vegna veirunnar. Engar vísbendingar eru um að þessi dýr hafi borið smit í fólk eða önnur dýr.

Ætti að gera sérstakar varúðarráðstafanir til að koma í veg fyrir að kórónaveiran berist í hjálpar- og leitarhunda?

Engar vísbendingar eru um að hundar geti borið smit í fólk umfram aðra snertifleti sem smitaðir einstaklingar hafa komið við. Þess vegna eru engar forsendur til að mæla með sérstökum smitvarnaráðstöfunum fyrir hjálparhunda eða leitarhunda.

Get ég farið með dýrið mitt á dýralæknastofu?

Allir sem eru frískir og ekki í sóttkví geta farið með dýr til dýralæknis, nema hann gefi fyrirmæli um annað. Fólk ætti þó í öllum tilfellum að bóka tíma fyrirfram og sumir dýralæknar vilja að viðskiptavinir hringi á undan sér.

Fólk sem er í einangrun eða sóttkví má ekki fara með dýr til dýralæknis. Það þarf því að afpanta tíma ef ekki er mjög brýn þörf fyrir dýralæknisþjónustu, eða fá einhvern annan til að fara með dýrið fyrir sig.

Biðstofur ætti að skipuleggja þannig að einstaklingar geti verið í a.m.k. tveggja metra fjarlægð frá hver öðrum. Flestir dýralæknar hafa gefið út reglur fyrir sínar stofur sem ber að fylgja. Oftast er mælst til þess að viðskiptavinir þvoi og spritti hendur fyrir og eftir heimsókn, að einungis einn fylgi dýrinu inn eða jafnvel að starfsfólk taki við dýrinu og eigendur bíði fyrir utan. Fólk er hvatt til að kynna sér reglurnar á heimasíðu eða fésbókarsíðu dýralæknastofunnar. Ef eitthvað er óljóst er best að hringja á undan sér, jafnvel er hægt að leysa vandamálið í gegnum síma.

Get ég fengið dýralækni til að koma og sinna skepnunum mínum?

Já. Mikilvægt er að huga ávallt vel að heilsu og velferð dýra en bæði dýraeigendur og dýralæknar þurfa að gæta ýtrustu smitvarna til að verja sig og aðra. Bændur hafa þýðingarmiklu hlutverki að gegna við að tryggja fæðuöryggi þjóðarinnar og mikilvægt er að dýralæknar smitist ekki til að hægt sé að halda uppi dýralæknaþjónustu í landinu. Heimsókn skal skipuleggja þannig að einstaklingar geti verið í a.m.k. tveggja metra fjarlægð frá hver öðrum, ef nokkur kostur er. Flestir dýralæknar hafa sett verklag um afhendingu lyfja og rekstrarvara, til að minnka smithættu. Dýraeigendur eru hvattir til þess að kynna sér þetta á heimasíðum og fésbókarsíðum dýralækna eða í gegnum síma.

Ættu hunda- og kattahótel, sýningar, keppnir og aðrir staðir þar sem dýr safnast saman að gera sérstakar varúðarráðstafanir?

Ekki er nauðsynlegt að tryggja fjarlægð milli dýra en á Íslandi er í gildi samkomubann sem gildir fyrir viðburði þar sem fleiri en 20 manns koma saman. Við öll minni mannamót þarf auk þess að tryggja að fjarlægð milli manna sé að minnsta kosti tveir metrar og að aðgengi að handþvotti og handspritti sé gott.

Mælt er með að dýrum sem búa inni á heimili með fólki sem er í einangrun eða sóttkví sé haldið frá öðrum dýrum, í samræmi við þær reglur sem gilda um fólkið sjálft.

Geta villt dýr á Íslandi verið með COVID-19?

Nei, viðkomandi veira er upprunnin í Kína. Hún hefur ekki fundist í villtum dýrum á Íslandi. Sem stendur er ekkert sem bendir til þess að menn geti smitað villt dýr eða húsdýr.

Ætti fólk sem hefur verið erlendis að takmarka snertingu við dýr þegar það snýr aftur heim?

Einstaklingar með búsetu á Íslandi sem hafa verið erlendis á undangengnum 14 dögum þurfa að fara í sóttkví. Fólk sem er með matvælaframleiðandi dýr á heimili eða í nálægð við heimili, ætti að takmarka snertingu við þau meðan á sóttkví eða einangrun stendur. Jafnframt er minnt á þá almennu reglu að einstaklingur sem hefur verið í snertingu við húsdýr erlendis ætti ekki að umgangast matvælaframleiðandi dýr á Íslandi fyrr en að 48 klukkustundum liðnum.

 


Getum við bætt efni síðunnar?