Vottunarskylda

Fyrirkomulag vottunar og eftirlits með lífrænni framleiðslu 

Matvælastofnun hefur framselt vottun og eftirlit með lífrænni framleiðslu til sjálfstætt starfandi vottunarstofu. Vottunarstofan Tún er eini aðilinn sem hefur faggildingu til að votta lífræna framleiðslu á Íslandi en fleiri hafa ekki sóst eftir að sinna þessu verkefni hérlendis.

Allir sem rækta, framleiða, geyma, dreifa, selja eða flytja, lífrænt vottuð matvæli eða fóður, inn eða út úr landinu skulu hafa vottun frá faggildri vottunarstofu. 

Vottun um lífræna framleiðslu kemur ekki í staðinn fyrir hefðbundið starfsleyfi til matvælavinnslu frá Mast eða heilbrigðisnefnd viðkomandi sveitarfélags eftir því sem við á. Hér er yfirlit yfir heilbrigðiseftirlitssvæðin http://www.shi.is 

Einkaleyfastofan faggildir vottunarstofur fyrir lífræna framleiðslu. Matvælastofnun fer með yfirumsjón með vottunarstofum og sér um eftirlit með innflutningi lífrænna vara frá löndum utan EES. 

Undanþágur frá vottunarskyldu

Undanþága frá vottunarskyldu er fyrir smásöluaðila sem eingöngu afhenda neytendum forpakkaða vöru á sölustað og geyma vörurnar á staðnum í tengslum við söluna.

Undanþegnir vottum eru þeir sem eingöngu selja forpakkaðar lífrænar vörur beint til neytenda, (34. grein 2.lið (ESB) nr. 2018/848). Þetta eru þá sölustaðir eins og hverfisverslanir og sjoppur sem ekki eru með aðra starfsemi en að taka við, geyma og afhenda vörur til neytenda. Heildsalar og dreifingaraðilar, sem geyma vörur og dreifa áfram hvort sem það er til smásölu, á veitingastaði, í stóreldhús eða í netsölu, skulu allir vera undir sérstöku eftirliti með lífrænum vörum og með vottun. Þetta á við hvort sem þeir fá vörur eingöngu frá EES eða einnig frá þriðju löndum.

Íslandi er heimilt að undanskilja rekstraraðila sem selja ópakkaðar lífrænar vörur beint til lokaneytenda með sömu skilyrðum, og til viðbótar skilyrðum varðandi umfang sölunnar sem sett eru í 4. grein í reglugerð 205/2023 sem innleiðir (ESB) nr. 2018/848. Sjá nánar í 35. Grein, 8. lið (EU) nr. 2018/848.

Þeir sem telja sig vera undanþegna kröfunni um vottorð samkvæmt greinum 34(2) eða 35(8) skulu geta sýnt fram á að þeir uppfylli skilyrði undanþágunnar og að vörurnar sem þeir selja komi frá vottuðum aðila, sjá nánar 38. grein í (ESB) nr. 2018/848).

Vottorð

Hægt er að fletta upp vottorðum allra vottaðra aðila á EES-svæðinu hér:

https://webgate.ec.europa.eu/tracesnt/directory/publication/organic-operator/index

Þarna eru einnig þeir íslensku rekstaraðilar sem hafa lífræna vottun. Einnig er hægt að leita uppi vottaða aðila í þriðju löndum og er ítarleit mjög gagnleg þegar kemur að því.

Auk þess birtir Vottunarstofan Tún lista yfir íslenska vottaða rekstraraðila á heimasíðu sinni.

Lífrænt Vottaðir aðilar — Vottunarstofan Tún. 

 Hvað stendur fyrir utan reglur um lífræna framleiðslu?

Afurðir sem unnar eru úr villtum dýrum og lagardýrum falla ekki undir ákvæði þessarar reglu­gerðar. Þó geta matvæli sem einnig innihalda landbúnaðarafurðir verið vottuð hvað varðar þann hluta. Dæmi eru, niðursoðin þorsklifur með lífrænum sítrónusafa, Ansjósur niðursoðnar í lífrænni ólífuolíu. Ef allar landbúnaðarafurðir í vörunni eru vottaðar lífrænar má merkja þær sem lífrænar.

Reglugerðin tekur ekki til matvæla sem tilreidd eru í stóreldhúsum, s.s. veitingahúsum, mötu­neytum, skólum, sjúkrahúsum og veitingaþjónustufyrirtækjum þar sem matvæli eru, sem þáttur í rekstrinum, tilreidd til að vera tilbúin til neyslu lokaneytenda. 

Sömuleiðis nær reglugerðin ekki til framleiðslu eða markaðssetningu snyrtivara. Þær geta þó verið framleiddar úr vottuðum lífrænum landbúnaðarafurðum sem uppfylla allar reglur. Þrátt fyrir það eru snyrtivörur fyrir utan gildissvið matvælalaga og mega ekki nota vottunarmerki ESB, „græna laufið“ og eru ekki hluti af eftirlitskerfi með lífrænum matvælum.

Listi yfir vottaða aðila

Hægt er að skoða lista yfir alla vottaða aðila innan ESB á TRACES vefnum: 

Hér er listi yfir vottaða lífræna aðila á Íslandi þann 31.12.2024 samkvæmt kröfu í reglugerð 205/2023

Tilkynningar um lífræna starfsemi

Þeir sem hafa áhuga á að fara út í starfsemi með lífrænar vörur eða lífræna ræktun byrja á að tilkynna um starfsemina í þjónustugátt Mast eyðublað nr. 4.49 Tilkynning um lífræna framleiðslu.

Hér er birtur listi yfir þá aðila sem hafa tilkynnt lífræna starfsemi en eru ekki á lista síðasta árs yfir vottaða aðila.