Sníkjudýr í innfluttum hundum og köttum

Frétt - 11.11.2025

Tilgangurinn með heilbrigðisskilyrðum og einangrun innfluttra gæludýra er að verja dýr á Íslandi gegn smitsjúkdómum. Nokkuð er um að hundar og kettir í einangrun greinist með sníkjudýr sem ýmist eru talin vera landlæg eða ekki og þá er gripið til ráðstafana til að fyrirbyggja að smitið dreifist.

Meðhöndlun fyrir komu og sýnataka í einangrun

Áður en hundar og kettir eru fluttir til landsins skulu þeir undirgangast bólusetningar, sýnatökur og meðhöndlun og við komu eru dýrin flutt á einangrunarstöð þar sem þau dvelja í tvær vikur. Á meðan dvöl í einangrun stendur er fylgst með heilsufari dýranna og einn þáttur í því er rannsókn m.t.t. sníkjudýra. Saursýni eru tekin á allra fyrstu dögum einangrunar og greind á Tilraunastöð HÍ að Keldum. Þegar sníkjudýr greinast hefst viðeigandi meðhöndlun tafarlaust. Í þeim tilfellum sem um er að ræða tegund sníkjudýrs sem telst ekki vera landlæg skal einangrun haldið áfram heima við þar til nauðsynlegri meðhöndlun og sýnatökum er lokið og smitið telst upprætt.

Fyrir innflutning skulu hundar og kettir meðhöndlaðir gegn sníkjudýrum í tvígang. Fram til ársins 2020 var krafa um eina meðhöndlun en reglugerð sem sett var sama ár kveður á um tvær meðferðir gegn útvortis og innvortis sníkjudýrum á síðustu fjórum vikum fyrir innflutning.

Greind sníkjudýr 2019-2024

Þrátt fyrir þetta greinast reglulega sníkjudýr í dýrum í einangrun. Á árunum 2019 til 2024 voru flutt til landsins alls 2.149 hundar og 660 kettir og greindust sníkjudýr í 7,9% þeirra. Hæst var hlutfallið árið 2019 eða 13,1% en lægst árin 2023 og 2024 eða 4,6 og 4,7%.

Á þessu tímabili voru 32 tegundir sníkjudýra greindar, þar af nokkrar tegundir sem kalla á eftirfylgni að lokinni einangrun sem felast í heimaeinangrun og endurtekinni meðhöndlun og sýnatöku þar til dýrið telst laust við smit. Meðal þeirra eru Strongyloides stercoralis, Angiostrongylus vasorum, Trichuris vulpis, Crenosoma vulpis og Aelurostrongylus abstrusus. Hér má sjá yfirlit yfir allar tegundir sem greindar voru á tímabilinu og skífuritin að neðan sýna hlutfall greindra sníkjudýra eftir árum. Gersveppurinn Cyniclomycis gluttulatus greinist reglulega í saursýnum frá hundum en hér er ekki um að ræða sníkjudýr heldur tækifærissýkil sem finnst reglulega í saursýnum frá hundum, bæði heilbrigðum hundum og hundum sem eru með einkenni frá meltingarfærum.

Hvers vegna berast sníkjudýr með dýrum sem hafa hlotið meðhöndlun?

Ýmsar skýringar geta verið á því að dýr sem undirgengist hafa meðhöndlun beri með sér smit. Lyfjameðhöndlun gegn sníkjudýrum er sértæk og innflutningsskilyrði kveða á um meðhöndlun gegn þráð- og bandormum, lús, mítlum og flóm. Mögulegt er að meðhöndlun fyrir innflutning sé í einhverjum tilfellum ófullnægjandi þrátt fyrir vottun um slíkt. Þá er lyfjaónæmi sníkjudýra í gæludýrum vaxandi vandamál. Svo er í sumum tilfellum þörf á langvarandi eða endurtekinni lyfjagjöf.

Óbeinar smitleiðir sníkjudýra

Þrátt fyrir að ofangreindum áhættuminnkandi aðferðum sé beitt er ekki útilokað að ný sníkjudýr berist til landsins, ýmist með innfluttum dýrum, fólki eða farangri eða hvers konar búnaði sem hefur verið í snertingu við dýr erlendis. Þá erum við farin að sjá fleiri tegundir smitferja hér á landi, þ.e. skordýra sem bera ýmis konar smit á milli dýra eða milli dýra og manna. Því er afar mikilvægt að vera vakandi fyrir einkennum í gæludýrum sem geta bent til sníkjudýra og fylgja leiðbeiningum dýralækna um meðhöndlun og aðrar ráðstafanir þegar við á.

Ítarefni

Fréttasafn

Prenta síðu