Breytingar á leyfilegri notkun nítríta og nítrata í matvælum hafa tekið gildi
Matvælastofnun minnir matvælafyrirtæki á að breytingar hafa tekið gildi hér á landi á leyfilegri notkun aukefnanna nítríta og nítrata í matvælum. Breytingarnar byggja á reglugerð (ESB) 2023/2108, sem breytir reglugerð (EB) nr. 1333/2008 um aukefni í matvælum.
Með reglugerðinni eru gerðar breytingar á leyfilegum hámarksgildum efnanna (E 249–E 252) í tilteknum matvælaflokkum, einkum unnum kjötvörum, ostum og tilteknum fiskafurðum.
Nítrít og nítrat eru notuð við vinnslu ákveðinna matvæla, einkum kjötvara, til að koma í veg fyrir vöxt skaðlegra örvera og til að viðhalda lit og bragði. Efni þessi geta þó leitt, við ákveðnar aðstæður, til myndunar nítrósamína, sem geta verið krabbameinsvaldandi. Nauðsynlegt er að lágmarka hættu á myndun nítrósamína vegna tilvistar nítrata og nítríta í matvælum, en á sama tíma þarf að viðhalda vernd gegn vexti skaðlegra örvera. Því hefur leyfilegt hámarksmagn þessara efna, sem aukefni, nú verið lækkað í þeim matvælum sem á annað borð er leyfilegt að nota þau í.
Hámarksmörk eru nú gefin upp sem mg/kg af nítrít- (NO₂⁻) eða nítratjónum (NO₃⁻) í stað þess að miðað sé við samsvarandi natríum- eða kalíumsölt (NaNO₂, KNO₂, NaNO₃, KNO₃). Breytingin tryggir samræmd viðmið milli mismunandi efna og einfaldar samanburð milli greininga.
Leyfileg hámarksgildi hafa verið lækkuð, bæði hvað varðar magn sem má nota við framleiðslu og magn leifa í fullunnum vörum. Þá hafa leyfileg hámarksgildi fyrir aðskotaefni (blý, kvikasilfur og arsen) í aukefnunum sjálfum einnig verið lækkuð.
Framleiðendum er bent á að yfirfara eigin framleiðslu og tryggja að uppskriftir og notkun aukefnanna séu í samræmi við nýju gildin.
Aðlögunarfrestur samkvæmt reglugerðinni er mismunandi eftir vöruflokkum. Fyrir kjöt- og fiskafurðir var frestur gefinn til 9. Október 2025, en fyrir tiltekna flokka osta er fresturinn lengri.