Fara í efni

Almennt um merkingar

Um merkingar matvæla gildir reglugerð um miðlun upplýsinga um matvæli til neytenda

Markmið reglugerðarinnar er að tryggja öflugri neytendavernd í tengslum við matvælaupplýsingar. Reglugerðin gerir kröfu um skýrari, ítarlegri og nákvæmari upplýsingar um innihald matvæla. Hún gildir á öllum stigum matvælaferlisins þegar starfsemi varðar miðlun matvælaupplýsinga til neytenda. Hún gildir um öll matvæli sem ætluð eru neytendum, þ.m.t. matvæli sem stóreldhús afgreiða og matvæli sem ætluð eru fyrir stóreldhús. Upplýsingar um reglugerðina og helstu nýmæli er að finna hér að neðan.

Reglugerðin innleiðir reglugerð Evrópusambandsins nr. 1169/2011.

Helstu nýmæli

Meðal mikilvægra nýrra atriða í reglugerð ESB nr.1169/2011 og innleiðingareglugerð eru:

Almennt: (vísað er í greinar reglugerðar ESB nr. 1169/2011)

  1. Leturstærð: Krafa er um að merkingar skulu  vera læsilegar, en að auki er sett lágmarksleturstærð lágstafa 1,2 mm á hæð. Undantekningar gilda um smáar pakkningar. (13. grein)
  2. Ofnæmisvaldar: Neytendur eiga rétt á upplýsingum um ofnæmisvalda í innihaldi allra matvæla.
    Óforpökkuð matvæli: Í innleiðingareglugerð kemur fram að upplýsingar sem seljanda er skylt að veita um ofnæmisvalda við markaðssetningu óforpakkaðra matvæla, er heimilt að gefa upp á hvaða hátt sem er þ.m.t. munnlega. Ef upplýsingarnar eru gefnar munnlega verður seljandi að gefa það til kynna á sýnilegan hátt að starfsfólk veiti nánari upplýsingar s.s. með merkimiða, á matseðli eða á skilti þar sem neytandi velur matvælin.
    Forpökkuð matvæli: Á forpökkuðum matvælum er ný krafa um að ofnæmisvaldar skuli vera með áherslu s.s. litarbreytingu eða feitletrun í innihaldslýsingu forpakkaðra matvæla.
    ESB er skylt að vinna viðmiðunarreglur um merkinguna „ getur innihaldið snefil af“ (21. og 36. grein)
  3. Frystidagsetning: Krafa er um merkingu frystidagsetningar á fryst kjöt, frystar unnar kjötvörur og frystar óunnar lagarafurðir (=fiskur, lindýr, krabbadýr). (Viðauki III, liður 6.1)
  4. Uppruni: Áfram er krafa um að upplýsa um uppruna ef skortur á þeim upplýsingum getur verið villandi.  Skylt verður að upplýsa um uppruna á svínakjöti, kindakjöti, geitakjöti, fuglakjöti – fersku og frosnu. Að auki verður krafa um upplýsingar um uppruna aðalhráefnis, ef uppruni vöru er gefinn upp og er ekki sá sami og uppruni aðalhráefnis. Komin er út reglugerð ESB nr. 1337/2013 um upprunamerkingar á kjöti sem lýsir útfærslu þessara merkinga. Ekki er komin reglugerð um útfærslu merkinga þegar uppruni aðalhráefnis er annar en vöru.  (26. grein) Sjá upplýsingasíðu Matvælastofnunar um upprunamerkingar matvæla.
  5. Geymsluþol: Í reglugerð ESB kemur fram að litið er á matvæli sem heilsuskaðleg eftir síðasta notkunardag og því er ekki leyfilegt að selja þau eftir „notist eigi síðar en“ dagsetningu (24. grein).  Hins vegar verður leyfilegt að selja matvæli áfram eftir „best fyrir“ dagsetningu. „Best fyrir“ lágmarksgeymsluþolsmerkingu má því ekki nota á tilbúin matvæli ef hætta er á að sjúkdómsvaldandi örverur geti fjölgað sér í þeim.
  6. Pökkunardagur: Íslenska ákvæðið um að merkja skuli pökkunardag á kælivörur fellur út.
  7. Fjarsala: Krafa er um að skylduupplýsingar séu aðgengilegar fyrir neytendur áður en kaup eru ákveðin og við afhendingu (14. grein)
  8. Eftirlíkingar/hliðstæður: Ef notað er staðgengilshráefni t.d. pizzatoppur í stað osts, á það að koma fram við vöruheiti. (7. grein og viðauki VI)
  9. Vatnsinnihald: Ef kjötvörur og fiskafurðir, sem líta úr eins og heil stykki, innihalda meira en 5% af viðbættu vatni á það að koma fram við heiti vöru. (Viðauki VI). Viðbætt vatn á alltaf að koma fram í innihaldslýsingu á kjöti, unnum kjötvörum (meat preparations) og óunnum fisk og óunnum lagarafurðum (unprocessed fishery products and unprocessed bivalve molluscs)
  10. Viðbætt prótein af öðrum uppruna: Viðbætt prótein af öðrum dýrauppruna sem bætt í kjötafurðir (meat products), unnar kjötvörur (meat preparations) og lagarafurðir (fishery products) þurfa að koma fram við í vöru. (Viðauki VI)
  11. Samsett kjöt: Kjötafurðir (meat products), unnar kjötvörur (meat preparations) og lagarafurðir (fishery products) sem líta út fyrir að vera heil stykki, en eru samsett úr bitum, eiga að merkjast „samsett úr stykkjum úr kjöti“ og „samsett úr stykkjum úr fiski“ (Viðauki VI)
  12. Nanótækni: Innihaldsefni sem eru framleidd úr nanóefnum eiga að merkjast með „nanó“ í innihaldslýsingu (18. grein)
  13. Jurtaolía og jurtafeiti: Merkja á úr hvaða plöntu olían/feitin er unnin (Viðauki VII) 
  14. Reglur um næringargildi eru breyttar. Upplýsingar um næringargildi verða að vera samkvæmt nýju reglunum.  
  15. Skylt verður að næringargildismerkja flest forpökkuð matvæli frá 13. desember 2016. Undantekningar koma fram í V. viðauka og 4. tl. 16. greinar. 

Ítarefni

Gagnleg skjöl eru á vef ESB um matvælaupplýsingar til neytenda s.s. spurningar og svör (Q&A)  og myndræn kynning og undir fyrirsögninni Guidance on Nutrition Labelling, eru tenglar í leiðbeiningar um:

  • Ásættanleg frávik frá næringargildi í næringargildismerkingu
  • Greiningar á trefjum 
Uppfært 27.01.2020
Getum við bætt efni síðunnar?