Fara á forsíðu
SMITVARNIR - BÆNDUR
Á síðari árum hafa skipulagðar bændaferðir til útlanda færst í vöxt. Í slíkum ferðum er yfirleitt farið í heimsóknir á bóndabæi eða landbúnaðarsýningar þar sem dýr eru sýnd. Ekki er vitað til þess að sjúkdómar hafi borist til landsins í kjölfar þessara ferða og má þar eflaust þakka árvekni ferðalanga og fararstjóra þeirra.

Bændur og forráðamenn dýra:

Verjið dýrin og bæinn ykkar. Enginn getur varið hann betur en þið sjálf og enginn ber meiri ábyrgð á því. Hleypið engum sem er að koma erlendis frá inn í fjósið, fjárhúsið, svínahúsið, hesthúsið, alifuglahúsið, kanínuhúsið, refa- eða minkahúsið o.s.frv. nema þeim sem þangað eiga lögmætt erindi og gætið þess að viðkomandi sýni smitgát. Verið sjálfir góð fyrirmynd.
SMITVARNIR - VARNARHÓLF
Á fjórða áratug síðustu aldar var landinu skipt upp í sóttvarnarsvæði (varnarhólf), sem afmörkuð eru með girðingum ásamt náttúrulegum hindrunum. Upphaflegur tilgangur þessa fyrirkomulags var að varna útbreiðslu sauðfjársjúkdóma sem borist höfðu með innflutningi á karakúlfé frá Þýskalandi árið 1933. Um var að ræða sjúkdómana garnaveiki og mæðiveiki (votamæði og þurramæði). Varnarhólfin voru liður í aðgerðum sem ráðist var í til útrýmingar sjúkdómunum. Fé var fargað á sýktum svæðum og nýtt tekið í staðinn frá ósýktum svæðum. Votamæði var útrýmt árið 1952 en þurramæði 1965. Ekki tókst jafn vel til með garnaveiki og er hún enn til staðar. Eftir að bólusetning var tekin upp hefur tíðni garnaveiki þó minnkað mikið og hefur henni verið útrýmt á nokkrum svæðum.

Varnarlínurnar gegna einnig mikilvægu hlutverki í aðgerðum sem lúta að upprætingu riðuveiki. Sömuleiðis geta varnarlínurnar haft mikla þýðingu við að stemma stigu við útbreiðslu nýrra smitsjúkdóma.

Strangar reglur gilda um flutning á lifandi dýrum, tækjum og ýmsum varningi yfir varnarlínur. Samkvæmt lögum um dýrasjúkdóma nr. 25/1993 er Matvælastofnun heimilt að takmarka eða banna flutning dýra, vöru eða tækja milli eða innan sóttvarnarsvæða telji stofnunin að það valdi eða sé líklegt til að valda útbreiðslu sjúkdóma meðal dýra. Í lögunum segir ennfremur að óheimilt sé að flytja sauðfé til lífs yfir varnarlínur, nema þegar um er að ræða endurnýjun bústofns vegna niðurskurðar af völdum sjúkdóma og/eða vegna búháttabreytinga. Þar segir einnig að sleppi sauðfé yfir varnarlínur skuli því slátrað. Nautgripi og geitur má aðeins flytja til lífs yfir varnarlínur að fram hafi farið sérstök rannsókn á heilbrigði þeirra. Nákvæmari ákvæði um flutning yfir varnarlínur er að finna í reglugerð um útrýmingu á riðuveiki (nr. 651/2001) og reglugerð um flutning líflamba (nr. 550/2008).

Til að auðvelda eftirlit eru mismunandi litir hafðir á eyrnamerkjum í sauðfé eftir því hvaða varnarhólfi þau tilheyra.

Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytið birti í september 2009 auglýsingu (nr. 793/2009) þar sem tilkynnt var um breytingu á varnarlínum. Með henni er sóttvarnarsvæðum fækkað úr 36 í 23.



Kortið sýnir með svörtum línum hvernig varnarlínurnar liggja. Brotalínur eru aukavarnarlínur og litirnir tákna svæðaskiptingu litamerkinga á sauðfé. Ekki hefur verið tekin ákvörðun um hvort eða hvernig litamerkingum á sauðfé verður breytt. Þess vegna geta verið fleiri litir innan hvers hólfs og sami litur beggja megin við varnarlínur. Heiti sóttvarnarsvæða verða birt innan tíðar.

SMITVARNIR - STARFSFÓLK Í LANDBÚNAÐI OG MATVÆLAVINNSLU
Starfsfólk í landbúnaði og matvælavinnslu er beðið að gæta ítrustu smitvarna

Fólk sem kemur erlendis frá til starfa í landbúnaði eða matvælavinnslu á Íslandi er mikilvægur hlekkur í sjúkdómavörnum. Því er treyst til að fara að settum reglum og gæta ítrustu varkárni við komuna til landsins.

Starfsfólkinu ber að varast að hafa með sér grófbotna skó, stígvél eða annað sem notað hefur verið í umhverfi dýra. Ef slíkur skófatnaður er tekinn með til landsins þarf að þrífa hann vel áður og sótthreinsa með VirkonS® eða öðrum sambærilegum efnum, sem má fá hjá dýralæknum og verslunum sem selja vörur til landbúnaðarins. Klór er ekki virkt gegn öllum veirum t.d. gin- og klaufaveikiveiru.

Fatnaður sem notaður hefur verið í nálægð við dýr, skal þveginn í þvottavél eða þurrhreinsaður í efnalaug áður en komið er með hann til landsins.

Komi starfsfólk beint frá búi erlendis, eða hafi verið í snertingu við dýr rétt fyrir komuna til landsins, er óæskilegt að það umgangist dýr á Íslandi fyrstu 48 klukkustundirnar.

Komi upp minnsti grunur um að starfsfólk sé haldið smitsjúkdómi er sjálfsagt að það fari í læknisskoðun.

 
Reiðfatnaður og reiðtygi
Hestar á Íslandi eru ekki bólusettir og því viðkvæmir fyrir utanaðkomandi smitefnum.

  • Óheimilt er að flytja til landsins:
    • Notuð reiðtygi, s.s. hnakka, beisli, múla, hlífar, dýnur, yfirbreiðslur, píska o.s.frv.
    • Notaða reiðhanska
  • Þvottur og sótthreinsun:
    • Notaðan reiðfatnað skal þvo í þvottavél eða þurrhreinsa í efnalaug áður en komið er til landsins
    • Notaðan reiðfatnað sem ekki er hægt að þvo í þvottavél eða þurrhreinsa í efnalaug, skal hreinsa og sótthreinsa með eftirfarandi hætti:
        • Þvo mjög vel með sápuvatni
        • Þurrka             
        • Úða með 1% VirkonS® (10g í hvern lítra af vatni)
        • Geyma í a.m.k. 5 daga áður en búnaðurinn er notaður í umhverfi hesta hér á landi

Veiðibúnaður

Illkynja sjúkdómsvaldar á borð við veirur ýmis konar og sníkjudýrið Gyrodactylus salaris hafa aldrei greinst í ferskvatnsfiskum á Íslandi.

  • Óheimilt er að flytja til landsins:
    • Notaðan veiðibúnað, s.s. stangir, veiðihjól, öngla/spóna/flugur, vöðlur og háfa, nema að hann sé sótthreinsaður með viðurkenndum hætti
  • Sótthreinsun:
    • Sótthreinsun skal framkvæmd af dýralækni í útflutningslandi og vottorð þar um skal fylgja búnaðinum til landsins. Að öðrum kosti ber að tilkynna tollayfirvöldum um veiðibúnaðinn við komuna til landsins sem sér um að koma honum til sótthreinsunar á kostnað eiganda.

Vottorð um sótthreinsun

Matvæli

Sjúkdómar geta borist í dýr og menn með matvælum og því ástæða til að gæta ítrustu varkárni.

  • Óheimilt er að flytja til landsins :
    • Hrátt kjöt þ.m.t. spægipylsu og hráskinku
    • Ósoðin egg
    • Ógerilsneiddar mjólkurafurðir
  • Heimilt er að flytja til landsins:
    • Soðin eða unnin matvæli, enda komi skýrt fram á umbúðum að þau hafi verið meðhöndluð á viðeigandi hátt. Hver einstaklingur má koma með til landsins allt að 3 kg af kjöti.

Upplýsingar

Fróðleikur frá A-Ö

A Á B C D E É F
G H I Í J K L M
N O Ó P R S T U
Ú V X Y Ý Þ Æ Ö

Spurt og Svarað