Eftirlit með fiskvinnslum:
Tilgangur eftirlits
Um sjávarafurðir gilda lög nr. 93/1995 “um matvæli” auk sérlaga nr. 55/1998 “um sjávarafurðir” og reglugerðir sem settar hafa verið með stoð í þeim. Tilgangur laga þessara er að tryggja neytendum að íslenskar sjávarafurðir séu heilnæmar, standist settar kröfur um öryggi matvæla, séu unnar við fullnægjandi hreinlætisaðstæður og að merkingar og upplýsingar um þær séu fullnægjandi. Íslenskar reglur varðandi kröfur til sjávarafurða eru hinar sömu og gilda á Evrópska efnahagssvæðinu (EES) að Íslandi meðtöldu.
Matvælastofnun fer með yfirstjórn þessa málalokks hjá öllum aðilum sem hafa á hendi veiðar, meðferð, vinnslu og dreifingu fiskafurða að undanskildum aðilum í smásölu. Rétt er að geta þess að skv. skilgreiningu laganna fellur slátrun og vinnsla eldisfisks (ferskvatns- og sjávarfiska) undir sama fyrirkomulag og er undir stjórn Matvælastofnunar.
Efst á síðu
Upplýsingar um fyrirkomulag opinbers eftirlits
Með innleiðingu evrópsku matvælalöggjafarinnar um hollustuhætti og eftirlit á íslandi sem gekk í gildi fyrir fiskafurðir og fóður 1. mars 2010, tóku gildi tvær reglugerðir sem segja til um hvernig fyrirkomulag eftirlits með dýraafurðum skuli háttað.
- Reglugerð nr. 105/2010 um gildistöku reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins (EB) nr. 854/2004 um skipulag opinbers eftirlits með afurðum úr dýraríkinu sem ætlaðar eru til manneldis.
- Reglugerð nr. 106/2010 um gildistöku reglugerðar Evrópuþingsins og Ráðsins (EB) nr. 882/2004 um opinbert eftirlit.
Reglubundið eftirlit
Í umboði Matvælastofnunar annast faggiltar skoðunarstofur framkvæmd reglubundins eftirlits með fiskvinnslufyrirtækjum og vinnsluskipum auk reglubundins eftirlits með meðferð afla og hreinlæti um borð í veiðiskipum sem eru 15 Bt eða stærri. Skoðunarstofurnar starfa skv. reglugerð nr. 450/1992 um starfshætti faggiltra óháðra skoðunarstofa í sjávarútvegi.
Leyfishöfum er skylt að gera skriflegan samning um skoðun við faggilta skoðunarstofu. Matvælastofnun ákveður með hvaða hætti og hve oft skoðanir skoðunarstofanna fara fram. Skoðunarstofur skoða samkvæmt þeim fyrirmælum og skila skýrslum sínum til stofnunarinnar. Fyrirtæki í heilsársvinnslu eru að jafnaði skoðuð fjórum sinnum á ári. Fyrirkomulag þetta verður tekið til endurskoðunar frá 1. mars 2011.
Efst á síðu
Eftirfylgni
Matvælastofnun annast úttektir vegna leyfisveitinga (sjá kafla um starfsleyfi). Stofnunin hefur að auki það hlutverk að fylgja eftir úrbótum hjá leyfishöfum, en skoðunarstofur vísa málum til stofnunarinnar ef frávik sem fram koma í reglubundnum skoðunum, eru fleiri en tiltekið hámark eða teljast alvarlegs eðlis. Matvælastofnun annast þessa eftirfylgni þar sem óheimilt er að framselja ábyrgð vegna beitingar viðurlaga til skoðunarstofanna. Komi upp alvarleg frávik er leyfishöfum skylt að bæta strax úr þeim en geta misst vinnsluleyfi sín ella. Með innleiðingu eftirlitsreglugerða Evrópusambandsis sem tók gildi 1. mars 2010, skal kostnaður vegna eftirfylgnieftirlits borinn af viðkomandi eftirlitsþega.
Efst á síðu
Samræmi í skoðunum
Matvælastofnun hefur það hlutverk að tryggja samræmi í skoðunum allra skoðunaraðila sem koma að skoðun fiskvinnslufyritækja. Í þeim tilgangi gefur stofnunin út skoðunarhandbók sem inniheldur allar kröfur sem gerðar eru til vinnsluleyfishafa í fiskvinnslum varðandi innra eftirlit, starfsumhverfi, starfsfólk og vinnsluaðferðir ásamt fyrirmælum um verklag við skoðanir.
Skoðunarhandbókin gegnir lykilhlutverki varðandi það að tryggja samræmi í framkvæmd skoðana hjá vinnsluleyfishöfum. Samræmingaraðgerðir með starfsemi faggiltu skoðunarstofanna af hálfu Matvælastofnunar felast að auki í leiðbeiningum, samanburðareftirliti, tölfræðiathugunum og fundahöldum með skoðunarmönnum.
Efst á síðu
Áherslumiðaðar skoðanir
Á árinu 2009 tók Matvælastofnun ákvörðun um að í stað þess að gera heildarúttekt í hvert sinn sem skoðun fer fram, þá yrði í hverri skoðun lögð sérstök áhersla á ákveðna þætti. Þó yrðu grundvallaratriði ávallt skoðuð en þau eru skráningar innra eftirlits, hreinlæti og þrif auk upplýsinga um frávik sem áður hafa komið fram og eru ólagfærð í næstu skoðun. Stefnt er að því að öll atriði skoðunarhandbókar séu skoðuð einu sinni á ári hið minnsta.
Efst á síðu
Eftirlit ESA
Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) kemur í heimsóknir til Íslands vegna eftirlits með framleiðslu sjávarafurða með óreglubundnu millibili. Heimsóknir ESA hafa þann tilgang að fylgjast með hvernig hið lögbæra yfirvald, í þessu tilviki Matvælastofnun, framfylgir ákvæðum EES samningsins og gera athugasemdir ef frávik eru á því að mati ESA. Hluti þessa eftirlits felst í að heimsækja fyrirtæki í fiskvinnslu til að kanna hver viðbrögð Matvælastofnunar er við ástandi hjá fyrirtækjunum.
Stofnunin kom síðast í heimsókn til Íslands vegna sjávarafurða í september 2008. Eftirfylgni vegna þeirrar heimsóknar er fyrirhuguð í nóvember 2010. Skýrslur um heimsóknir stofnunarinnar má lesa á heimasíðu ESA.
Efst á síðu
Skoðunarhandbók
Skoðunarhandbók skal nota til að staðfesta samræmi við íslenska löggjöf um framleiðslu og sölu sjávarafurða. Handbókin eru til leiðbeiningar fyrir faggiltar skoðunarstofur þegar þær skoða hjá vinnslu- og starfsleyfishöfum í umboði Matvælastofnunar. Bókin er notuð við skoðanir hjá öllum vinnslu- og starfsleyfishöfum í fiskvinnslu og sjávarútvegi. Aðal markmiðið með skoðunarhandbókinni er að tryggja einsleitni og samræmi í starfi einstakra skoðunarmanna og skoðunarstofa.
Helstu markmið við gerð handbókar voru:
- Að uppfylla kröfur íslenskrar löggjafar um fisk og sjávarafurðir.
- Að uppfylla kröfur varðandi Matvælastofnun í löggjöfinni.
- Að tryggja sem best hæfni allra sem koma að skoðun á fiski og framleiðslu sjávarafurða.
- Að tryggja samræmi í niðurstöðum skoðana vegna löggjafar sem framfylgt er hverju sinni.
- Að bæta samræmi í skoðunum, hjá skoðunarmönnum og skoðunarstofum.
- Að ákveða nauðsynlegar forsendur sem geta gert Matvælastofnun kleift að nýta sér þjónustu faggiltra skoðunarstofa til að framkvæma skoðanir fyrir Matvælastofnun.
- Að taka þátt í hagræðingu í skoðunum sem sannreyna almennt samræmi við löggjöf
Ný útáfa skoðunarhandbókar gildir frá 1. maí 2010. Nú er ein skoðunarhandbók í stað 5. Við hvert skoðunaratriði kemur fram fyrir hvaða starfsemi það gildir.
L S Þ B F
- L stendur fyrir Landvinnslur, vinnsluskip og frystiskip
- S fyrir Skelfisk
- Þ fyrir Þurrkanir
- B fyrir Veiðiskip önnur en vinnslu- og frystiskip
- F fyrir Fiskimjöl
Skoðunarhandbók fyrir framleiðendur lagarafurða og lifandi samloka
Matvælastofnun hvetur vinnsluleyfishafa til að kynna sér skoðunarhandbókina
Efst á síðu
Viðurkenndar skoðunarstofur í fiskvinnslu og sjávarútvegi
Frumherji hf - Matvælasvið
Hestháls 6-8
110 Reykjavík
kt. 470297-2719
Sími 570 9250 Bréfsími 570 9004
Aðalskoðun hf.
Hjallahraun 4
220 Hafnarfjörður
kt. 540994 2269
Sími 590 6900 Bréfsími 590 6910
Efst á síðu